Login | Register

Stardust: background information

‘S*T*A*R*D*U*S*T’ is de titel van een muurvullende verzameling kleine collages (30x30cm per stuk) waarin portretten van (overleden) pop idolen, iconen en Hollywood sterren in een mix van grafische en schilderkunstige elementen bijeen zijn gebracht. Als geheel vormen de werken één wandkunstwerk dat onlosmakelijk verbonden is met verering, bezinning en vergankelijkheid.

 

"Op een zonnige donderdagmorgen in juni 2009 beluisterde ik een voicemail die mijn vrouw die ochtend vanaf haar werk had ingesproken. "Ik weet niet of je 't al gehoord hebt? Michael Jackson is dood…" Onmiddellijk zette ik de tv aan om het live verslag en de helicopterbeelden van het ziekenhuis in LA op CNN te volgen.  Later die dag was ik in mijn atelier en al snel kwam er een Michael Jackson nummer voorbij op de radio. Tot mijn eigen verbazing kreeg ik hierbij zowaar een brok in mijn keel. Het ging niet om het liedje, ik hou inmiddels van hele andere muziek. Waar het om ging was dat tussen 1982 en 1988, tussen mijn 7e en 12e levensjaar,  Michael Jackson (ook) mijn absolute idool was geweest.

 

Twee maanden voor zijn plotselinge dood reisde ik met mijn vrouw door Californie en vanuit de wens om de afstand in tijd en ruimte te verkleinen -‘tastbaar te maken’-  tussen verbeelding uit de kindertijd en fysieke aanwezigheid in het heden op de plek die destijds tot een andere werkelijkheid behoorde, zijn we toen op mijn verzoek vele kilometers omgereden om de poorten van Jackson's Neverlandranch aan te doen, waar hij -zo wisten we- toen al niet eens meer woonde.

Toch wilde ik perse die omgeving zien; opsnuiven en ervaren waar hij gewoond had in de tijd dat hij zo'n onbereikbaar tot mijn verbeelding sprekend idool voor me was geweest. In juni 1988 was zijn concert in Rotterdam het eerste concert dat ik ooit bijwoonde en voorafgaand aan onze reis naar Californie had ik nogmaals een biografie over hem gelezen en ik had zelfs s'nachts (in een dronken bui weliswaar) met de creditcard van mijn vrouw 2 veels te dure kaarten gekocht voor éen van zijn aangekondigde This is It concerten in Londen. Dit alles vanuit pure nostalgie en jeugdsentiment.

Het luisteren van dat nummer op de radio op de dag van zijn overlijden greep me aan omdat het een moment van afscheid van mijn jeugdidool was, en mij daarmee dus ook een beetje verder van mijn jeugd verwijderde.

 

Ik kon op dat moment natuurlijk niet voorzien dat dit slechts een ‘voorproefje’ was, en dat het definitieve afscheid van mijn jeugd zich 4 maanden later geforceerd zou opdringen met het plotselinge en onverwachte overlijden van mijn moeder.

 

Zoals waarschijnlijk bij iedereen die een goede band met zijn of haar moeder had in meer of mindere mate gebeurt, was ook in mijn diepste wezen door haar plotselinge wegvallen iets veranderd en dus kon het niet uitblijven dat dit verlies zich op een of andere wijze in mijn werk zou vertalen.

 

Er zijn in de loop van de geschiedenis vele prachtige, wrange, confronterende, gruwelijke en bezwerende kunstwerken gemaakt over de dood en over rouw. De dood is een alomtegenwoordig thema in iedere kunstvorm en zal dat blijven. Beroemde werken die mij altijd zijn bijgebleven nadat ik ze zag zijn bijvoorbeeld Dead Dad-  het hyperrealistische beeld dat de australische beeldhouwer Ron Mueck maakte van het naakte dode lichaam van zijn vader en de schilderijen die Francis Bacon maakte nav het overlijden van zijn minnaar George Dyer, waarop hij Dyer bijna smeltend heeft afgebeeld.

 

In het eerste jaar na het overlijden van mijn moeder doken Sint Bernardhonden op in mijn schilderijen, in absurde situaties, als symbool van redding, maar dan met angst en een verdwaalde blik in de ogen. Ook ging ik robots schilderen, omdat het soms in dagen van rouw leek of alleen mechanisch functioneren nog mogelijk was. Ook experimenteerde ik met het afplakken van delen van schilderijen met doorschijnende witte kant -een rouwsluier- om zo iets van het gevoel te verbeelden dat iemand er tegelijkertijd wel en niet is, om ahw de continue aanwezigheid van de afwezigheid te visualiseren.

 

Waar het echter aan ontbrak in deze werken was een manier om het gevoel van verlies te combineren met een eerbetoon. Bovendien; hoe zorg je ervoor dat de verbeelding van een persoonlijk verlies niet uitsluitend tot een therapeutisch ego-document leidt, maar het persoonlijke van de kunstenaar overstijgt, transcedent wordt en iets universeels uitdraagt, ook over degene die ernaar kijkt?

 

Ik ben collageportretten gaan maken van beroemde overledenen. De techniek die ik gebruikte noem ik ‘transparante collagetechniek’, beter bekend als image transfer technique. Het doorschijnende effect van de geportretteerden op de achtergrond van krantenpapier (‘yesterday’s news’) roept een associatie op met fantomen of geestverschijningen: vermeende verschijnselen die in het volksgeloof doorgaans in verband wordt gebracht met de ziel of geest van een overleden persoon.

 

De muur spreekt zwijgend over roem, succes en de keerzijde daarvan, over status, over vergankelijkheid, over druk, over verval en dood. Maar ook over verering, over het vermogen tot creeren, het volgen van je eigen weg, inspiratie en leven.

 

De Spaanse cineast Luis Bunuel had het ooit over de verborgen continuiteit, waarmee hij doelde op een grillige onderstroom van gebeurtenissen, toevalligheden en nooit bevroede dwarsverbanden die de geschiedenis mede hebben bepaald. Bunuel zelf bijvoorbeeld kreeg ooit te horen dat de Poolse regisseur Andrei Wazda had gezegd dat Bunuels films hem de motivatie hadden gegeven om zelf filmer te worden. Bunuel kende de hele man niet, maar hij wist wel precies wat hij bedoelde omdat hijzelf uit bewondering voor regisseur Fritz Lang ooit had besloten zijn geluk als regiseur te beproeven.

 

De verborgen continuiteit waar Bunuel het over had deed mij weer denken aan een theorie die Six degrees of separation (of 'zes niveaus van scheiding') wordt genoemd; dit is de theorie die stelt dat eenieder op onze planeet, via een netwerk met 6 niveaus, met elkaar verbonden is.

 

Het kan haast niet anders of iedereen die hier vanavond aanwezig is heeft wel één of andere subjectieve link met, of herinnering aan, één van de geportretteerden. Misschien was je -net als mijn moeder destijds- vroeger een tikkeltje verliefd op James Dean, misschien was het de muziek van Elvis waarop je voor het eerst gezoend hebt, mischien zag je je vader voor het eerst verbijsterd op de dag dat Kennedy werd vermoord, misschien heeft Jimi Hendrix je de oren geopend voor de electrische gitaar, misschien associeer je de muziek van Michael Jackson met de vrijblijvendheid van je eigen jeugd..

 

Wanneer je deze onzichtbare lijnen die van geportretteerden naar toeschouwers lopen zichtbaar zou kunnen maken, en deze vervolgens aanvult met de lijnen die je vanuit de Six degrees of separation theorie zou kunnen trekken, zou de galerie binnen de kortste keren gevuld zijn met een complex dradenweb dat iedereen in deze ruimte met elkaar verbindt.

Zoals kunst kan verbinden.

 

De wandvullende verzameling Stardust portretten is niet alleen een eerbetoon aan mijn eigen moeder. Door haar het epi-centrum van de nostalgische verzameling wereldberoemde iconen te laten vormen die van ‘iedereen zijn’, belichaamt haar aanwezigheid 'De Moeder' als universeel icoon."

 

H. Meertens

2012

 

 Foto Stardust wand: klik hier

facebook linked in
powered by gallereo
© Copyright 2010-2019
Privacy Policy l Sitemap